Voorjaar in de geestelijke gezondheidszorg.

Er is zoveel gaande in de geestelijke gezondheidszorg, wat zijn de effecten op mijn praktijk? En lukt dat, om clienten in vijf gesprekken basispakket adequaat te helpen?

Het eerste wat mij verbaast is het toenemende aantal aanmeldingen sinds januari. Met alle respect voor mijn eigen kwaliteiten, ik begrijp daar eigenlijk niets van. Cliënten moeten veel meer zelf betalen dan in 2011. Het valt mij op dat ik van collegae van een andere praktijk, vlak bij mij in de buurt gevestigd, ook in Goes, hetzelfde hoor. Meer aanmeldingen dan ooit. En ook zij snappen het niet.

Dit bevestigt wat ik al veel langer weet. Minister Edith Schippers, het spijt mij, maar het is niet zo dat cliënten bij de psycholoog langsgaan om wat te trippen op aandacht en eigen emoties. No way! En ook het beroemde “uitvogelen met familie en kennissen”, uw inmiddels onder hulpverleners uitermate bekende uitspraak, werkt niet. Want zo gaat dat toch meestal: de familie, de kennissen en op een gegeven moment ook de huisarts zijn aan het einde van hun Latijn. De cliënt wordt door de diverse personen soms liefdevol, meestal beleefd, en uiteindelijk dwingend verzocht om er eens over te gaan praten met … een psycholoog bijvoorbeeld. Want de familie, de kennissen en de huisarts kunnen het uitvogelen niet meer opbrengen. Dit betekent dat de meeste cliënten helemaal niet graag naar een psycholoog gaan. Ik merk dat vaak in het eerste contact. Het is dan aan mij om die aarzelingen weg te nemen. Maar geloof mij, mensen gaan niet voor hun lol naar een psycholoog.

Daar staat tegenover dat het me lijkt te gaan lukken om cliënten op weg te helpen met de beperkte vijf gesprekken die zij nog vanuit het basispakket vergoed krijgen. Het verbaast me overigens hoeveel cliënten alleen basispakket verzekerd zijn, ook hoger opgeleide clienten met kinderen. Maar dit terzijde. Vanuit het gespreksmodel “Rob Stoffer” (onder ingewijden bekend) begin ik met een uitgebreid behandelplan, en pas als de client het he-le-maal eens is met de aanpak gaan we verder. Dan twee gesprekken kort op elkaar, met daarin maximaal informatie, verwijzing naar zelfhulpliteratuur en een verklaringshypothese. De client krijgt dus eigenlijk een project toegewezen: zichzelf. Daarna plannen we geen vierde of vijfde gesprek. De client gaat zien of hij/zij het nu zelf aankan. Lukt dat niet, bel of mail mij, dan opnieuw een stoomcursus. Tot de vijf gesprekken op zijn. Dan misschien nog één, of twee gesprekken, helemaal zelf te betalen. Eigenlijk wil ik niet dat het zover komt. Ik wil cliënten op tijd doorverwijzen naar de tweede lijn, zeker als duidelijk wordt dat de cliënt een gecompliceerd probleem heeft. Maar ja… in de tweede lijn moet de cliënt weer € 200 betalen, de eigen bijdrage. De client heeft zo wel kans op vergoeding van veel meer gesprekken.

Tot op heden werkt mijn benadering met het vijfgesprekkenmodel heel redelijk. Onder zo’n dwang - financiële dwang – heb ik het nog nooit eerder toegepast, ook niet in dertig jaar loondienst ggz. Ik realiseer mij dat dit alleen succes kan hebben bij echte eerstelijnsindicaties, de psychologische problematiek mag niet te ingewikkeld zijn.

En zo gaan we verder, in afwachting van Het Catshuis…

Ik hou u op de hoogte.

Een behandelaar moet een methode gebruiken die past bij zo’n vijfgesprekkenlimiet. Nu wil het geval dat ik jaren geleden een opleiding gevolgd heb voor dergelijke korte behandelingen, bij Rob Stoffer & Partners. Ik was toen nog in loondienst. Het management voelde toen al de dreiging van komende bezuinigingen. Ik ga deze vorm van behandeling nu invoeren, speciaal voor clienten die ik niet meer dan vijf keer kan zien. Ik wil ook dat het niet meer wordt. Ik word niet vrolijk van het idee dat clienten contacten uit eigen zak gaan betalen. Die bedragen lopen veel te hoog op.

Het vijfgesprekkenmodel richt zich heel snel op de oorzaak van clients demoralisatie. Waarom is iemand ontmoedigd? Er wordt niet veel tijd besteed aan diagnostiek, geen analyses hoe-het-allemaal-gekomen-is. De vraag is hoe wij samen kunnen zorgen dat je op korte termijn een succesje behaalt, wat je weer motiveert om verder zelf aan de slag te gaan. Als deze wissel omgezet is krijg de client van mij een boost. Veel mogelijke ideeen, informatie, het wordt ook wel een gereedschapskist genoemd, om de klus verder alleen te kunnen klaren.  Het gaat om de koerswijziging en het herstel van zelfvertrouwen. Vaak kan de client het dan verder zelf.

Indien u zich direct aanmeldt bij de tweedelijns hulpverleners betaalt u € 200 eigen bijdrage, maar dan wordt er voor u een DBC geopend. Dit geeft recht op aanmerkelijk meer gesprekken dan vijf contacten. De beleidsmakers in de GGZ houden de adem in. Wat gaat u als client doen? Vijf gesprekken voor honderd euro, meer gesprekken voor tweehonderd euro? Indien u alleen basispakket heeft, sluit u aanvullende pakketten af, bij uw verzekeraar? Want dan krijgt u veel meer mogelijkheden. Dat wil dit kabinet ook: dat u gaat betalen voor de zorg.

Overigens, op het moment dat ik dit schrijf is helemaal niet duidelijk wie de eigen bijdrage in de tweedelijnszorg gaat innen, de verzekeraar, de behandelaar of het Centraal Administratie Kantoor. De grote organisaties voor GGZ hebben in ieder geval laten weten dat zij de eigen bijdragen niet gaan factureren. We kunnen – met andere woorden – in januari van alles verwachten. Want er zijn niet alleen ethische bezwaren tegen een eigen bijdrage in de tweede lijn – het is ook een enorme klus om dergelijke facturen te innen. En verloopt dat proces niet goed, dan ontstaan er al snel conflicten tussen clienten en (voormalige) behandelaars. Met name voor de grote organisaties op het gebied van de GGZ is dat een bezwaar, gezien de grote aantallen clienten waarbij dit allemaal correct moet verlopen.

Wat betekent dit voor een behandeling in mijn praktijk? Als u aanvullende pakketten heeft afgesloten bij uw verzekeraar, dan is er kans dat u veel vergoed krijgt. Ik zou zeggen, raadpleeg uw polis. Heel voorzichtig is er een kentering merkbaar, in de opstelling van verzekeraars ten opzichte van contractvrije psychologen. Het beleid lijkt positiever te worden. Dat komt misschien omdat de verzekeraars merken dat contractvrije psychologen het zelf uitzoeken met de client, het bespaart de verzekeraar nogal wat werk. Allerlei bureaucratische beslommeringen vallen weg. Electronisch declareren direct bij de verzekeraar is namelijk een tijdrovende bezigheid. En als u een afspraak met mij niet nakomt, dan regel ik dat zelf met u. Daar komen we wel uit. Dat is ook weer een probleem minder voor de verzekeraar.

In deze chaos van regelgeving, een zwalkend kabinetsbeleid en onzekere procedures ga ik u meer helpen dan ooit. Want ik kan begrijpen dat u door de eerstelijnsbomen het tweedelijnsbos niet meer ziet. Wij gaan pas van start met de behandeling als wij de financiering samen uitgezocht hebben. Ik denk met u mee.

Dit zijn de vragen:

Geachte cliënt(e),

Deze vragenlijst gaat over jouw ervaringen met de behandeling tot nu toe. Tevens kan je aangeven of je voorstellen hebt voor het vervolg van de behandeling. Mogelijk wil je dat ik een en ander in mijn benadering verander.   

Mijn verzoek is of je de lijst schriftelijk wilt beantwoorden. Je kan dit met de hand doen, of met Word, het is een open tekstdocument. Je kunt de lijst naar mij terugsturen als e-mail bijlage of uitprinten en het volgend gesprek aan mij overhandigen. Wij gaan er in ieder geval het eerstvolgend gesprek over praten. Ik neem de ingevulde vragenlijst op in je dossier.

Zijn je klachten verdwenen?

Als je klachten niet verdwenen zijn – hoe erg vind je dat dan nu?

Begrijp je meer van het ontstaan en het verloop van je klachten?

Als ik met behandelvoorstellen kom, heb jij dan het gevoel dat wij op één lijn zitten, met betrekking tot je problemen?

Heb je het gevoel dat ik begrijp wat er met jou aan de hand is?

Vind je mijn uitleg duidelijk?

Luister ik goed?

Wil je dat het behandelplan bijgesteld wordt?

Ben je tevreden met de tijden waarop wij onze afspraken plannen?

Wat vind je van mijn bereikbaarheid (telefoon, e-mail)?

Heb ik je voldoende geinformeerd over andere behandelmethoden voor jouw klachten? Denk aan doorverwijzingen, een second opinion, wat te doen als de behandeling bij mij niet lukt, alternatieve behandelingen, enzovoort.

En dan nu de belangrijkste vraag.  Geef op de onderste regel een beoordeling van de totale behandeling tot nu toe. Het is een negen-puntschaal, verlopen van heel slecht tot heel goed. Als je het niet weet dan scoor je in het midden.

Heb je nog adviezen hoe ik de organisatie van mijn praktijk zou kunnen verbeteren?

 Dank voor je medewerking.

 Paul Betgem

Deze vragenlijst is ontleend aan de CQ-index Kortdurende ambulante GGZ, Versie 4.1, zoals ontwikkeld door het Trimbos Instituut.

Kennis brengt op ideeën. Lezen maakt een probleem interessant.

Ik maak veel gebruik van cognitieve gedragstherapie. Een uitgangspunt van CGT is dat onze emoties voor een groot deel bepaald worden door de conclusies die wij trekken over gebeurtenissen in ons bestaan. Als onze visie de kant opgaat van zwart-wit redeneringen, waarbij we ons gevoel voor relativering verliezen, dan liggen onnodige angsten en depressieve gevoelens op de loer. Kennis werkt blikverruimend. Al jaren adviseer ik clienten boeken te lezen die informatie geven over het bepaalde probeem waar de client mee zit. Die boeken neem ik tegenwoordig op in deze website, inclusief mijn beschrijving waarom ik nu juist voor deze uitgave kies.

 Zie in de menubalk onder het tabblad Boekenlijst. Denkt u vooral niet dat zo’n benadering achterhaald is door internet. Ik ben er van overtuigd dat de beste informatie nog altijd in de gedrukte literatuur te vinden is.