Enige tijd geleden verwees een collega een cliente naar mij voor behandeling met EMDR. De collega was bezig een psychotherapie met deze cliente af te sluiten omdat de cliente zozeer vooruit gegaan was dat zij als genezen kon worden beschouwd, voor zover dat begrip op psychotherapie van toepassing is. Cliente bleef echter last houden van een bepaalde onaangename herinnering waarvan zij het beeld niet uit haar hoofd kon krijgen. Het is opvallend dat deze vervelende ervaring niets te maken had met de reden voor de psychotherapeutische behandeling.
Toen cliente vijftien jaar was werd zij bijna aangerand door een achttienjarige jongeman uit de buurt die zij vagelijk kende. Deze jongeman had cliente in een poortje getrokken, haar tegen de muur gedrukt en vervolgens had hij zijn geslachtsdeel ontbloot. Gelukkig bleef het daarbij, want de aanrander werd bij zijn werk gestoord. Er kwamen mensen aan, hij moest stoppen en vluchtte.
Cliente vertelde het volgende. “Ik ben nu bijna dertig en wat ik niet begrijp is dat dit bepaalde beeld mij blijft achtervolgen. Soms denk ik dat het een obsessie geworden is. En zo gek, toen het gebeurde was ik helemaal niet zo bang, ik heb die jongen ook nooit terug gezien. Ik heb geen probleem met mannen. Toen ik dit toevallig een keer met uw collega besprak begon zij over EMDR. Maar volgens mij is dit dus geen trauma…”.
Het komt nogal eens voor dat mensen niet beseffen hoezeer een gebeurtenis hen aangegrepen heeft. Dit wordt mede veroorzaakt door reacties vanuit de omgeving zoals “het is toch goed afgelopen” en “iedereen kan zoiets overkomen”. Met name slachtoffers die vanuit zichzelf een no-nonsense houding hebben, zoals de cliente in kwestie, vinden snel dat zij zich niet moeten aanstellen. Het kan dan gebeuren dat emoties verdrongen worden. Vervolgens liggen obsessieve gedachten op de loer omdat ons brein zich niet laat bedriegen.
De EMDR ging van start met als target de situatie in het poortje. Een mannelijke therapeut in dit geval, bij een vrouwelijke cliente kan belemmerend zijn, maar omdat EMDR zo geprotocolleerd is ligt dat vaak niet zo gevoelig. Bovendien had deze cliente, zoals zij al zei, geen angst voor mannen. De behandeling verliep uitstekend. Het viel wel op dat cliente aanvankelijk een negatief oordeel over zichzelf had. Zij vond dat zij eigenlijk had moeten voorzien, toendertijd, dat deze jongeman onbetrouwbaar was. Dit onterechte, te strenge oordeel over zichzelf stelde cliente tijdens EMDR bij.
Na afloop van de EMDR liet het effect zich niet meteen inschatten. Dat is meestal zo. Ik heb met cliente een gesprek gepland na twee weken, maar kort van tevoren belde zij af. Cliente was dermate tevreden over de eerste zitting dat zij vond dat een tweede ronde overbodig was. “Nu ik erop terugkijk vind ik het eigenlijk een belachelijke toestand geweest, die vent met zijn ontblote geslachtsdeel. Volgens mij was hij banger dan ik…”.
EMDR is geen wondermiddel. Ik heb in de vorige aflevering al de beperkingen van de methode aangegeven. Maar de bovenbeschreven behandeling is wel een goed voorbeeld van de werkzaamheid van EMDR bij éénmalig trauma.
(Wordt vervolgd)
